Amyloïde plaques en neurofibrillaire tangles

De vorming van amyloïde plaques en neurofibrillaire tangles draagt bij aan de afbraak van de zenuwcellen in de hersenen. In de wetenschap is de discussie gaande of de plaques en tangles de oorzaak òf het gevolg van Alzheimer zijn.

Eén van de kenmerken van de ziekte van Alzheimer is de opeenhoping van amyloïde plaques tussen de zenuwcellen in de hersenen. Amyloïde is een algemene term voor eiwitfragmenten die een normaal functionerend lichaam aanmaakt. Beta-amyloïde is een eiwitfragment van het veel grotere APP-eiwit (Amyloïd Precursor Protein, oftewel Amyloïd Voorloper Eiwit). In gezonde hersenen worden deze eiwitfragmenten afgebroken en verwijderd. Bij een Alzheimerpatiënt stapelen de onoplosbare amyloïdes zich zowel op in de hersenen als in de wanden van bloedvaten.

Een andere karakteristiek zijn de neurofibrillaire tangles (knopen). Deze bestaan uit onoplosbare kluwen vezels (fibrillen) in de hersencellen. Zij zijn voornamelijk opgebouwd uit het tau-eiwit, dat ook bij gezonde mensen in de hersenzenuwen voorkomt. Dit eiwit vormt een normaal onderdeel van de zenuwcellen. In deze cellen bevinden zich de zogenoemde microtubules. Dit zijn microscopische, draadvormige buisjes die vanuit de kern uitwaaieren over de hele cel. Deze helpen ondermeer bij het transporteren van voedingsstoffen van het ene deel van de zenuwcel naar het andere.

Bij de ziekte van Alzheimer is sprake van een afwijkende structuur van het tau-eiwit, met als gevolg dat de microtubules eerst verstopt raken en uiteindelijk afbrokkelen.